Thursday, 31 July 2008

ClaytronicsLiam van Koert



Het heeft alles weg van een zelfbedachte kreet, om een flauwe mechatronicawoordgrap uit te halen. Toch is het kleien met mechatronica een project dat het leven zoals we dat gewend zijn, drastisch zou kunnen veranderen. Stel je voor: een miljoen kleine bolletjes van nog geen millimetertje doorsnede. En met deze bolletjes knutselen we personen, stoelen of een toetsenborden. Hebben we geen van drieën nodig, dan morft het voorwerp zichzelf gewoon in iets dat op dat moment wél handig is. Het lijkt een beetje op een ‘out the box’ die we vorig jaar over de M-TRAN deden, maar de ambities van dit project liggen vele malen hoger. Zo moeten de pario, zoals de onderzoekers de 3D-replica noemen, nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Ze voorzien toepassingen als een open-hartoperatie door een specialist op duizenden kilometers afstand, stand-in brandweermannen, die indien noodzakelijk ook in een ladder kunnen veranderen, en een live 3D miniatuurweergave van Nederland-Duitsland op je koffietafel. De term die de onderzoekers, werkzaam bij Intel en de Carnegie Mellon-universiteit te Pittsburg, voor de techniek hebben bedacht, is ‘dynamic physical rendering’. De bolletjes, catomen (‘claytronic atom’) genoemd, moeten robuust en goedkoop te produceren zijn (een replica kan miljoenen catomen bevatten). Ze moeten kunnen bewegen met behulp van elektromagnetisme, maar vanaf een millimeter of twee zijn elektrostatische krachten ook te gebruiken. Er is inmiddels een manier ontwikkeld om de catomen te voeden door slechts enkele stuks in een samenstelling van stroom te voorzien. Maar misschien wel het lastigste onderdeel is het programmeren en de routing. De onderzoekers vragen zich hierbij af of het wel handig is om alle catomen een eigen ID te geven. Niet alleen is het aantal onderdelen in het netwerk erg groot, ook kan het aantal bewegingsassen bij een dichte bolstapeling oplopen tot zes stuks. Vooralsnog is het zover nog niet. De catomen zijn nog een centimeter of vier in diameter en niet bolvormig. Wel moeten binnen een jaar de eerste pakketten van een 100 stuks op de markt komen. Hiermee kan er door een veel grotere groep naar hartelust geëxperimenteerd worden. Dus weet u nog niet wat u voor uw verjaardag moet vragen? Met een mooi stukje mechatronische klei heeft u elk voorwerp dat u ooit al had willen hebben of in de toekomst misschien nog wil hebben!


Thursday, 31 July 2008 10:45:53 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 28 July 2008

Het flexibele tijdperkLiam van Koert



Kleiner en groter

De grootste sprongen binnen de elektronica worden al jaren gemaakt door miniaturisering. De wet van Moore, die stelt dat het aantal schakelingen op een chip elke 18 maanden verdubbelt, is hiervan een bekend voorbeeld. Als gevolg hiervan worden ook de schakelingen compacter die we met de alsmaar kleiner wordende bouwstenen kunnen maken. Het stelt ons in staat om met kleinere machines meer productie uit hetzelfde aantal vierkante meters te halen, terwijl we door overdimensionering de kwaliteit en betrouwbaarheid van onze machines kunnen verhogen. En zonder hieraan concessies te hoeven doen, worden de componenten steeds intelligenter. Helaas is het einde van deze beroemde wet in zicht. Men loopt tegen fysische barrières aan, die vragen om een nieuwe aanpak. Luidt dit vooruitzicht het einde van een tijdperk in? Jazeker. Maar ook het begin van een nieuw tijdperk. Inzichten in (nieuwe) materialen spelen hierbij een belangrijke rol. Zo is er door materiaalkennis de laatste jaren een ware opmars van de LED, wordt steeds meer elektriciteit opgewekt met fotovoltaïsche materialen en wordt in Dresden momenteel een fabriek gebouwd die op grote schaal halfgeleiders uit plastic gaat produceren. Betaalbare, buigbare of oprolbare elektronica zal dan ook niet lang meer op zich laten wachten. Maar echt interessant wordt het, wanneer de elektronica oprekbaar wordt. Wetenschappers die zich hier momenteel mee bezighouden, denken aan diverse medische toepassingen, als het maken van een oog of een elektronische armprothese waar gevoel in zit. Maar ook de bekleding van een vliegtuigvleugel ter detectering van kleine scheurtjes wordt genoemd.

Of we willen of niet, een flexibel tijdperk breekt aan. Voor de machinebouwer zal dit nieuwe kansen bieden. De nieuwe elektronica zal met machines moeten worden gemaakt. Daarnaast zullen de nieuwe flexibele producten oplossingen bieden voor oude ontwerpproblemen. Wil de machinebouwer hiervan profiteren? Het enige wat hij hiervoor nodig heeft is een flexibele (tijd)geest.



Monday, 28 July 2008 11:32:24 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Tuesday, 24 June 2008

PrioriteitLiam van Koert



Dat het veel energie kost om als een kip zonder kop alles beet te pakken wat op je weg komt, zullen de meeste mensen beamen. Dat het maar weinig productief is, ook. Op die manier komt er zelden iets af en kunnen dingen behoorlijk in de soep lopen. Daarom hebben we de term ‘plannen’ uitgevonden: het maken van snode plannetjes om deze vervolgens sequentieel in de tijd te plaatsen. De eerste van dit soort plannen bestonden vooral uit magische rituelen en seizoensgebonden activiteiten die werden gedicteerd door de sterren en de maan. Op basis van de complexe patronen die deze hemellichamen door de lucht beschreven zijn vele kalenders samengesteld, die de nodige houvast gaven wanneer ons volgens de wetten der natuur welke gebeurtenis stond te wachten.
Een paar duizend jaar later hebben we in relatief korte tijd dit pad verlaten en hebben we het naadloos op elkaar aan te laten sluiten van capaciteiten, activiteiten en middelen tot kunst verheven. Er staan ons systemen ter beschikking die het mogelijk maken alle gegevens die maar iets met onze onderneming te maken hebben in te voeren en tot in de puntjes te beheren. Hierbij maakt het in principe niet uit hoe laat het is of met welk seizoen we te maken hebben. De wereld blijft draaien, vierentwintig uur per dag, zeven dagen in de week. Op ieder gewenst moment kunnen we financiële en logistieke gegevens in het ERP-systeem gieten, klantgegevens in het CRM-systeem en onze productgegevens in het PDM-systeem. En als we willen, hebben we realtime inzicht in producten en processen aan de andere kant van de wereld. Allemaal hulpmiddelen die de onderneming efficiënter en productiever kunnen maken.
Er is echter ook een keerzijde. Met deze stortvloed aan gegevens is het stellen van prioriteiten minstens zo belangrijk als het maken van plannen. Welke gegevens zijn nu echt belangrijk voor mijn bedrijf, hoe kan ik de kwaliteit hiervan garanderen en hier zo eenvoudig mogelijk over beschikken? Stel je je deze vragen niet, dan loop je de kans het overzicht te verliezen en te vergeten waar het nu eigenlijk allemaal om begon. Mee in de vaart der volkeren maar het doel voorbij gestreefd. En dat het als een kip zonder kop alles beetpakken wat op je weg komt veel energie kost maar weinig productief is, zullen de meeste mensen beamen.


Tuesday, 24 June 2008 08:04:21 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 26 May 2008

Oranje bovenLiam van Koert



Nederland kan wel wat visie op robotica gebruiken. En dan heb ik het niet over de camerasystemen die steeds sneller en compacter worden. Visie is meer dan waarnemen. Het is ook begrijpen wat je ziet. Maar uit verschillende hoeken hoor ik geluiden komen dat we nog niet helemaal snappen wat er allemaal op ons af komt. Hoewel we sterk zijn in de bouwstenen van de robotica, is het nu voornamelijk nog los zand. We lopen voorop als het gaat om nano- en biotechnologie. We doen het erg goed op het gebied van cognitieve wetenschappen en ICT. En ook bedrijven als Philips en ASML behoren tot de wereldtop als het gaat om hightech-industrie. Het wordt echter tijd voor samenhang en een goeie jeugdopleiding. Een goeie bondscoach die de verschillende individuen tot een sterk team kan smeden, zou zeer welkom zijn.
Is de redding nabij? De Nederlandse jeugd boekte tijdens het WK RoboCup junior een voorzichtige overwinning door zilver te halen op het onderdeel ‘redden’. Hier moet een robot een parcours afleggen en een poppetje in veiligheid brengen. Maar zoals tijdens veel WK’s, waren de ogen ook bij de RoboCup Atlanta 2007 gericht op de balkunstenaars. De uit Groningen afkomstige Little Green Bats blijken een verdienstelijk exportproduct en worden tweede in een simulatiewedstrijd. Maar wanneer er een echte bal in het spel komt, laat Nederland het pijnlijk afweten. Pijnlijk vooral omdat onze oosterburen de Humanoide League lijken te domineren.
Het streven van de RoboCup-federatie is, dat in 2050 een team van autonome robots het wint van de menselijke wereldkampioen. Wat mij betreft moeten we koste wat kost voorkomen, dat de leeuw dan door een mechanische Manschaft in zijn hemd wordt gezet.


Monday, 26 May 2008 10:11:47 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Wednesday, 26 March 2008

BeterLiam van Koert



Natuurlijk was vroeger alles beter. Toen werd er nog wat geleerd op school. Naast gewaardeerde eigenschappen als discipline, werd de jeugd gedegen vakkennis bijgebracht.  Dit in tegenstelling tot de huidige generatie, die een beetje ongeïnteresseerd uit zijn neus etend de kantjes er vanaf slentert. Niet loopt, want sporten doen ze ook niet meer.

Al enkele jaren worden we overspoeld met zwarte berichtgeving omtrent het onderwijs. Het onderwijshuis heeft heimelijk gefaald en het protest dat de jonge studenten onlangs lieten horen tegen de nieuwe urennorm, maakte het beeld niet positiever. Toch kan ik u verzekeren dat er licht gloort aan de horizon van de Nederlandse machinebouw. Ik heb het met eigen ogen mogen aanschouwen. Licht dat brandend gehouden wordt door laaiend enthousiasme en gedrevenheid. Docenten, vrijwilligers, bedrijven en, jawel, studenten.

De eerste docent ‘nieuwe stijl’ die ik tegenkwam, was Jack. Ik liep hem toevallig tegen het lijf tijdens een persreis. Hij bleek een gedreven man met een grote mond en een klein hartje. Hij kwam uit Helmond en sloopte daar heilige huisjes. Met de overgebleven stenen bouwde hij een plek waar kinderen graag naar toe gaan om aan hun projecten te werken. Via Jack kwam ik in aanraking met het Platform Metaal & Metalektro, dat mij vroeg in een jury zitting te nemen. De hamvraag voor de Style Awards: welke school heeft de beste structurele samenwerking met het bedrijfsleven? Het bleek soms appels met peren vergelijken. In het ene project krijgen scholieren les in reparatiewerkzaamheden aan rollators en gaan zij vervolgens de bejaardentehuizen af om daar de rollende loophekken APK te keuren. In een ander project neemt een school al meer dan 15 jaar het voortouw in vergaande samenwerkingsverbanden tussen diverse scholen – van basis tot ROC – en meer dan 100 bedrijven. Mijn mond moet soms open hebben gestaan van verbazing. En niet alleen om de goede initiatieven die er over de tafel rolde en het enthousiasme waarmee deze werden gebracht. Ook omdat ik mij menigmaal heb afgevraagd: waarom weet ik hier niks van? Waarom hebben deze verhalen niet in de kranten gestaan en zijn ze niet op tv geweest? Natuurlijk is er best het een en ander scheef gelopen in het onderwijs, maar enige nuancering met één van deze succesverhalen was zeker op zijn plaats geweest.

En wie heeft er uiteindelijk een Style Award gewonnen? U. Want door deze docenten kunt u ook morgen weer rekenen op gedegen vakmensen. En de jeugd. Want die mag later zeggen: ‘Vroeger was alles beter’.


Wednesday, 26 March 2008 09:39:25 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Wednesday, 27 February 2008

Thuis bouwenLiam van Koert



Onlangs was het thuiswerken weer in het nieuws. Ditmaal was het de FNV die een pleidooi hield om thuiswerken gemakkelijker te maken. Het zou het aantal files met 10 procent terugdringen. In totaal zou het hierbij gaan om 80 miljoen kilometer minder file per week, wat zo’n 200 miljoen euro per jaar in het laatje zou moeten brengen. Ik heb het even nagerekend. 200 miljoen is aan de zeer voorzichtige kant. De veronderstelling is dan dat al onze auto’s zuinig zijn en dat de brandstofprijzen hun grootste stijging wel gehad hebben. Daar komt nog bij dat een drukke week op het asfalt de Nederlandse economie nog eens zo’n 100 miljoen euro kost. In totaal gaat het om zo’n 2,2 miljard Euro per jaar. Want terwijl de forens lekker in zijn eigen tijd in de file mag staan, worden de uren van de vrachtwagenchauffeur ook nog eens in de consumentenprijzen doorberekend.

De motivatie schijnt er wel te zijn. Vakbonden en overheid vinden dat het gemakkelijker moet worden. Ook de meeste werknemers zouden volgens mij wel willen. En de meeste werkgevers zeggen er niet perse negatief tegenover te staan als het niet ten koste gaat van de kwaliteit van het geleverde werk.

Waarom gebeurt er dan niets? Is de techniek nog niet zover dat de vereiste communicatie vanaf de thuiswerkplek goed verloopt? Volgens mij wel. Ik heb videoconferenties gezien van een kwaliteit die ik niet voor mogelijk achtte. Een beetje duur, maar het is er wel. Geofysicus en vinder van de Titanic Bob Ballard verklaarde onlangs dat hij alleen nog maar thuis werkt. Met zijn supersnelle Internet2-aansluiting kan hij zijn remotely operated vehicles realtime de zeebodem zien afgrazen en ze besturen. Internet2 is een project van de University Corporation for Advanced Internet Development, een consortium van circa honderd Amerikaanse universiteiten, non-profitorganisaties en overheidsinstellingen. De capaciteit van Internet2 is 100Gbps. Ook de PDM/PLM-gids in deze Machinebouw bewijst dat er heel wat software te krijgen is die samenwerking op afstand eenvoudiger maakt, tijdverschil of niet.

Natuurlijk is het wel wat lastig om op afstand een machine fysiek in elkaar te zetten en in te regelen. En ook is het belangrijk om wekelijks de mensen uit de fabriek de hand te schudden, de ijzerdampen op te snuiven en een smeervlek in je broek te krijgen. Maar er kan veel meer dan er nu gebeurt. Trends als internet2 en webgebaseerde applicaties zullen de kansen alleen nog maar vergroten. Thuiswerken. Is het ook voor de machinebouw weggelegd?


Wednesday, 27 February 2008 17:05:24 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Tuesday, 27 November 2007

(A)I doLiam van Koert



Onlangs verscheen het spraakmakende bericht op de website van de Universiteit van Maastricht dat internationaal schaakmeester David Levy een proefschrift zou verdedigen over intieme relaties met kunstmatige partners. Levy combineert zijn kennis van kunstmatige intelligentie met de gedragswetenschappen psychologie, sociologie en seksuologie. En met uitspaken als ‘Rond 2050 zal de staat Massachusetts als eerste het trouwen met robots legaliseren’ is hij verzekerd van aandacht. Niet alleen de Nederlandse kranten als NRC Handelsblad en Trouw berichtten over dit controversiële onderzoek, ook in het buitenland werd Maastricht even op de kaart gezet.
Hoewel het idee verre van nieuw is en er vele films gemaakt zijn die het leven van androïden en gynoïden (de vrouwelijke variant) mooi in beeld brengen, is niet iedereen ervan overtuigd dat het zo’n vaart zal lopen. Zo merkt Herbert Blankesteijn in NRC Handelsblad op, dat de Tamagotchi ook niet zo’n lang leven beschoren was. En hoewel hij het ‘zeg nooit nooit’-principe aanhangt, lijkt het verliefd worden op een robot hem niet erg waarschijnlijk.
Toch is het aardig om even stil te staan bij de dag dat de niet van de mens te onderscheiden robot zich onder ons bevindt. Want hoewel we er misschien niet op verliefd zullen worden, lijkt het mij onvermijdelijk dat er bepaalde ethische vraagstukken aan de robothorizon verschijnen. Zo mag volgens de eerste wet van de robotica die science-fictionschrijver Asimov ooit opstelde, een robot de mens nooit iets aandoen. De tweede wet stelt dat een robot bevelen moet uitvoeren die door een mens gegeven worden, mits deze niet in strijd zijn met de eerste wet. En de derde wet stelt dat een robot zichzelf moet beschermen, mits dit niet in strijd is met de eerste en de tweede wet. Hoe werkt zoiets wanneer het leger nu al robots in zet in zogenaamde ‘urban warfare’? Nog ingewikkelder wordt het wanneer we de robot met kunstmatige intelligentie ‘bewust’ kunnen maken. Hebben we dan een nieuwe vorm van slavernij te pakken? Of organiseren onze machines zich en gaan ze in staking? Zuid-Korea is alvast begonnen met het opstellen van een handvest voor robotrechten. Vergezocht? Nog 400 edities van machinebouw en ik kan u vertellen of Levy gelijk had.


Tuesday, 27 November 2007 12:07:39 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 12 November 2007

Interactie = reactieLiam van Koert



Daar is ie dan. De eerste echte weblog van Machinebouw. Enerzijds een mooie uitlaatklep voor de schrijvers en anderzijds een mooie manier om de droge techniek een wat menselijker gezicht te geven. Een plek waar nieuwe ideeën, ongezouten meningen en andere hersenspinsels een podium krijgen. Voor de lezer is er de kans om zijn ei kwijt te kunnen door het geven van commentaar. Ook de oude vertrouwde poll is weer aangezet. Ik was eerlijk gezegd een beetje bang dat dit onderdeel van de website wat verwaterd en vergeten zou zijn. Hoewel het natuurlijk niet meteen stormloopt wanneer je probeert iets dergelijks rond etenstijd aan te slingeren, deed het me deugd te zien dat drie machinebouwers direct hun kans grepen om hun mening te delen.
Meer interactie. Dat is waarom de poll en het blog in het leven zijn geroepen. Men heeft mij hiervoor meer dan eens succes gewenst. De machinebouwer zou immers niet snel en hip genoeg zijn. In de telecom- en IT-wereld? Tuurlijk. Daar blogt en forumt iedereen er vrolijk op los. Maar de machinebouwer? Nee. Die is te pragmatisch. Een beetje mailen en een beetje googelen. Dan houdt het echt op.
Uiteraard ben ik het hier als voormalig machinebouwer totaal niet mee eens. Ik heb indertijd veel kostbare informatie van forums en gebruikersgroepen weten te verzamelen en ik ben ervan overtuigd dat ik niet de enige ben. Van algemene tot provocerende meningen, van het vergelijken van producten tot het oplossen van hele specifieke engineeringsproblemen. Van alles kwam ik tegen. Maar het was wel schrapen en altijd in het Engels. Met een beetje goeie wil gaat daar nu verandering in komen.
Of het lukt, om de Machinebouw-website tot een bruisende gemeenschap te maken is natuurlijk in eerste instantie mijn pakkie an. Maar hoewel ik en de gevraagde bloggers tot redelijk wat bruisen in staat zijn, kunnen we uw input heel goed gebruiken. En hoewel het een beetje flauw is Newton voor dit interactieve karretje te spannen, hoop ik toch van harte dat we een redelijke massa machinebouwers in beweging kunnen brengen. Beweegt u mee?


Monday, 12 November 2007 18:07:51 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [2]  

 Monday, 22 October 2007

OngeveerLiam van Koert



Wanneer we aan de slag gaan met een thema als precisietechnologie, word ik al gauw filosofisch. Deels door de verwondering over wat ik leer, en deels door de vraag of en waar het allemaal ooit ophoudt. De stap naar nanotechnologie is snel gemaakt en mijn gedachten dwalen af naar het Atlas-project bij Cern, een onderzoek in het picogebied en kleiner. Dan komt het woord ‘ongeveer’ in me op, en het komt me in deze context zo vreemd voor dat ik er bijna om moet lachen.
Op het eerste gezicht is ‘ongeveer’ zo’n woord dat niet binnen de techniek past. Het geeft weinig vertrouwen bij mensen die zich met exacte wetenschappen bezighouden en kan in de context van de techniek beter niet gebezigd worden. Iets voldoet aan de specificaties of doet dat niet, punt. Als iemand de constructeur vraag of de brug sterk genoeg is, staat niemand op een antwoord als ‘ongeveer’ te wachten. Men wil dan een volmondig ‘ja’. Evenals in de medische sector zaken als ‘een beetje zwanger zijn’ met argusogen worden bekeken.
Toch is ook de techniek niet altijd het zwart-wit van precies, maar vaak het grijs van ongeveer. Wanneer je maar genoeg inzoomt, komt er steeds weer een bandbreedte in beeld waar de grens vaag is, en grillig. De scheiding tussen strand en zee. En niet de strakke lijn tussen zee en lucht. Die is een (overigens erg mooi) optisch verzinsel van onze eigen beperkingen.
Mensen die zich met logica bezighouden, zullen wellicht opwerpen dat het onderscheid tussen de één en de nul toch redelijk zwart-wit is. Dat klopt. Maar op het moment dat de elektronen gaan hollen volgens het door de logica gedicteerde patroon, hebben we toch weer te maken met de kwaliteit van het signaal en de schijnbare grillen van moeder natuur.

We weten veel en steeds meer. Maar gelukkig lang niet alles. We doorgronden nieuwe onderliggende verschijnselen steeds beter en kunnen hierdoor meer en meer. Maar wat ons kunnen betreft, staan we nog in de kinderschoenen. Het voortschrijden der techniek is een asymptoot, het eindpunt immer buiten bereik. Zo blijft er altijd wat uit te vinden en wat nieuws te maken. Een geruststellende gedachte.


Monday, 22 October 2007 16:14:02 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 24 September 2007

GidsLiam van Koert



Nee, de onlangs verschenen Machinebouw nummer 8, is geen terugkeer naar een nostalgisch CA-techniek tijdperk. Deze uitgave gaat weliswaar over drie CA’tjes, maar de reden dat we voor deze keer van thema naar special zijn gegaan, is dat we wat te vieren hebben. De Machinebouw Software Tools-rubriek is namelijk eindelijk live te bezoeken vanaf de Machinebouw-website. Dit is een uitgelezen kans voor de redactie om u na lange tijd weer eens een gids voor te schotelen.
Gidsen, ze zijn er in vele soorten en maten. Dikke telefoongidsen en gouden gidsen. Beide zijn al lange tijd niet meer op mijn deurmat gevallen. Met de komst van het internet lijkt de gids te zijn verworden tot het alleenrecht van de online-gebruiker. Het zoeken gaat vele malen sneller en vaak kan er meteen doorgeklikt worden naar het gevonden bedrijf. Er zit geen brood meer in die kilo’s papier.
Maar waarom moet Machinebouw dan zo nodig een gids in print uitgeven? Omdat het gemakkelijk pagina’s vullen is? Ik kan u verzekeren dat het vullen van de gidspagina’s alles behalve gemakkelijk was. In theorie heeft u natuurlijk gelijk. Men drukt op ‘export’ en klaar is kees. Maar in de praktijk betekent dit vele producenten en resellers meerdere malen achter de broek aan zitten. Daarnaast blijkt het systeem niet geheel redactie-proof te zijn. Ik kan u met gepaste trots meedelen dat we menig bitje hebben laten struikelen, zoniet drie keer, in sommige gevallen een aantal malen. Nee, de reden om een gids met CAD-, CAM- en CAE-tools te drukken, is dat het toch wel erg handig is om in één oogopslag te zien wat er tegenwoordig allemaal te krijgen is op CA-gebied. En omdat het aantal producten en leveranciers in deze categorie niet zo groot is als het aantal telefoonaansluitingen in Nederland, blijft het ‘oogopslageffect’ intact. Mocht u toch liever de computer het zoekwerk laten doen, dan is er natuurlijk helemaal niets op tegen om op het woordje Softwaretools in de menubalk van deze website te klikken.


Monday, 24 September 2007 10:55:22 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 27 August 2007

StroomLiam van Koert



De elektronen banen zich een weg door de duizenden componenten die de plus en de min met elkaar verbinden. Of het nu mijn Senseo is die een lekker bakkie voor me heeft gezet terwijl ik mijn hersenspinsel in mijn laptop tik, of dat het de besturingen en aandrijvingen van uw met zorg ontworpen en geproduceerde machine zijn, de elektronen draaien hun rondjes zonder dat we er bij stil staan. Hele bevolkingsgroepen houden zich er dagelijks mee bezig. Sommigen zijn gespecialiseerd in het precies op de goede plek krijgen van dat ene elektron, terwijl weer anderen het bulktransport tot kunst hebben verheven. Voor de meeste van ons echter is het echter een vanzelfsprekendheid. Hoewel een enkele groene hersencel best de nodige Pavlov-verschijnselen vertoont bij de juiste stimulus, worden we pas wakker als het er ineens niet is, of wanneer de weer dikker geworden rekening op de deurmat valt.

Voor de grootverbruiker loont het om op de kleintjes te letten. En er is wat dat betreft meer mogelijk dan dat ik me tot vanochtend voor mogelijk had gehouden. Ik kom namelijk net terug van een bezoek aan een kweker. Voor zijn nieuwe kas had hij het gas helemaal overboord gegooid. Hij maakt nu gebruik van een 1.5 MW leverende warmtepomp die de boel kan verwarmen en koelen. Dit levert hem een energiebesparing op van 50 procent. Nu helemaal aangewezen op stroom, besloot hij dit anders te gaan inkopen. Niks hoog en laag tarief, maar actuele realtime tarieven die rechtstreeks van de beurs komen. Ik stond met verbazing te kijken hoe de koersen in 17 minuten schommelden van -2 euro per MW/uur (jawel, verbruiken levert soms ook geld op), tot 200 MW/uur. Op een andere plek werden er Megawatts gereserveerd en gekocht, mits deze onder een bepaalde grens bleven. Van tuinder tot belegger. En dan daar ook nog je regeling op aanpassen.

Er valt ook het nodige te winnen als er energiezuinige componenten worden toepast. Een voorbeeld hiervan vindt u in een artikel over frequentieregelaars. Andere stroomgerelateerde bijdragen aan deze Machinebouw gaan over signaalsimulatie en ontwerpsoftware voor elektronische schakelingen. Maar meest in het oog springt misschien wel de laddermolen van Wubbo Ockels, die eindelijk van de grond lijkt te komen.


Monday, 27 August 2007 16:18:40 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Tuesday, 26 June 2007

[Esc] [q]Liam van Koert



Mijn eerste ervaring met ERP was niet bepaald liefde op het eerste gezicht. Na een introductie van wat er in het systeem aangemaakt en bijgehouden moest worden, kreeg ik een lijst met de meest gebruikte ‘shortcuts’. Hoewel deze term suggereert dat je snel met deze toetscombinaties kunt werken, was de praktijk anders. Het heeft zeker een jaar geduurd voordat de DOS-achtige vensters van Triton, de voorganger van Baan IV, in een redelijk tempo op mijn scherm voorbijflitsten. Een collega slaakte geregeld pijnlijke kreten en brak tegelijkertijd een toetsenbord in tweeën, wanneer de logica van het ERP-pakket weer eens niet strookte met de zijne.
Dit was niet aan zijn logica te wijten of die van het constructiebureau. Hiermee was het over het algemeen goed gesteld. De fout van de constructeur was het nadenken zelf, wanneer hij de Triton-arena betrad. Beter was het alle logica te laten varen en je over te geven. Alleen dan maakte je een kans om voldoende geconditioneerd uit de bus te komen en zonder na te denken je werk te kunnen doen.
Een voorbeeld van de Triton-logica is de lettercombinatie om bepaalde functies aan te roepen. Zo was [Esc] [h] de magische combinatie om een tekstveld naar boven te toveren, waarbij menigeen zich afvroeg waarom hiervoor niet [Esc] [t] was gekozen. Om de uitdaging nog groter te maken, kon het voorkomen dat een lettercombinatie in het ene veld iets heel anders betekende dan in het andere, zodat je uiteindelijk alleen nog maar de combinatie [Esc] [q] (q voor quit, asjemenou, dat riekt naar logica!) overhad om je uit een benarde situatie te redden en Triton netjes te verlaten.
Nu heb ik het nog niet eens gehad over het zoeken naar bepaalde standaardonderdelen in een zwaar vervuilde database, het steeds opnieuw inkloppen van stuklijsten en het invullen van de urenregistratie, waarbij de uren vretende post Triton schitterde door afwezigheid.
Gelukkig is er sinds het Triton-tijdperk veel veranderd. Er zijn meer pakketten op de markt, die meer kunnen en dit gemakkelijker doen. Maar omdat dit ook betekent dat er veel meer keuze is, hebben we een aantal zaken op een rijtje gezet. Zo geeft Erwin Voets zijn visie over de belangrijkste factoren bij ERP-selectie en laat Machinefabriek Slootweg zien hoe ERP de machinebouwer in de praktijk kan helpen.
Rest mij nog u een fijne vakantie toe te wensen. Ook Machinebouw is er even tussenuit om er in september weer boordevol energie en inspiratie tegenaan te gaan.
Voor nu: [Esc] [q]

 


Tuesday, 26 June 2007 16:20:00 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Wednesday, 16 May 2007

WaterhydrauliekLiam van Koert



Toen het thema van Machinebouw eind vorig jaar ‘pneumatiek en hydrauliek’ was, besloot ik naar Oosterhout af te reizen om met Piet van Zuijlen over waterhydrauliek te praten. Hij bleek een man te zijn die zeer begaan is met zijn vak en het werd dan ook een enthousiast gesprek. In geuren en kleuren legde hij uit hoe de baggerindustrie zijn voordeel kon doen met deze manier van aandrijven. Ook toonde hij enkele medische toepassingen.
Eenmaal de zaken op papier en bij de lezers, volgden er wat kritische geluiden. Waterhydrauliek zou passé zijn, een nooit waargemaakte belofte, net zoals die van de all plastic car, die ook nog moet verschijnen.

Een beetje teleurgesteld ging ik op zoek naar antwoorden waarom waterhydrauliek in een tijd waar een groen hart en groen verstand steeds meer de boventoon voeren, niet als geschikt alternatief gezien werd.
Een in het oog springende reden hiervoor bleek cavitatie. Dit is een fenomeen waarbij zich in een vloeistof bellen kunnen vormen, wanneer de druk lager is dan de damspanning van deze vloeistof. Wordt de druk even later weer opgevoerd, dan vindt er, vergezeld van een hoop lawaai en wellicht ook schade, een implosie plaats.
Er kleven ook nog andere nadelen aan waterhydrauliek. Zo heb je meer last van corrosie, zijn er door de lagere viscositeit kleinere spelingen nodig en zijn de smerende eigenschappen van water nou niet echt geweldig te noemen.

Had ik de plank dan zo misgeslagen? Is de waterhydrauliek verworden tot een ondergeschoven kindje, dat zijn kunsten alleen nog maar in hele speciale gevallen mag vertonen? Ik liet het even rusten. Totdat ik een paar weken later een mailtje kreeg van een collega, waarin een mysterieuze link stond. Ik klikte erop en kwam op de website van de Hannover Messe terecht. Daar stond het: Hal 23 had zijn eigen waterhydrauliekpaviljoen!
Op de site was te lezen dat de behoefte aan deze techniek groeit en de waterhydrauliek van vandaag vele voordelen kent. Het is niet alleen groen, veilig en gezond, maar heeft ook een gunstige gewicht-vermogenverhouding, heeft heel weinig koeling nodig, is zeer energiezuinig en ook erg goedkoop.

Helaas zat Hannover er voor mij dit jaar niet in en ben ik niet in de gelegenheid geweest om Hal 23 een bezoekje te brengen. Wellicht heeft u er dingen gezien die het vermelden waard zijn. Ik nodig u dan ook van harte uit dit met de lezers van Machinebouw te delen.

 


Wednesday, 16 May 2007 16:21:01 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Thursday, 10 May 2007

Ieder voordeel hep z’n nadeelLiam van Koert



Hij is onlangs 60 geworden, Johan Cruijff. In sportjournaals werden we overspoeld met uitspraken van dit voetbal- en taalwonder. Aan de uitspraken hoeft wat mij betreft niet zoveel waarde te worden gehecht. Platitudes zonder einde en een lachwekkende gruwel om aan te horen. Verwonderlijk dat er zoveel aandacht – mogelijk zelfs waarde? – aan wordt gehecht. Of is het meer een soort leedvermaak? Er is volgens velen tenslotte geen beter vermaak dan dat.
Een van z’n platitudes gaat over keerzijden van medailles, over voordelen die aan nadelen zijn gekoppeld. Bij hem nooit omgekeerd, wat op zich wel te waarderen is. Maar in de praktijk komt dat juist veel eerder voor. Neem als voorbeeld roetfilters voor dieselauto’s. Nu rijd ik sinds kort ook weer een zelfbrander. En dan moet je vaststellen dat er in bijna vijftien jaar veel is veranderd. Lang niet altijd ten goede als je bekijkt hoe onze zuiderburen een auto in elkaar smijten. Losse stukken schuimrubber zijn als een after thought ergens onder gepropt omdat bij de eerste modeltests zware resonanties optraden. Die stukken schuimrubber horen bij het ontwerp. Ze zijn mooi rond uitgesneden en passen precies op de plaats waar ze horen. Je ziet de testingenieurs in de weer met stanleymessen en wijzigingsvoorstellen, en ook de afdeling inkoop wordt actief.
Maar daar gaat het niet over. Fijnstof is een probleem en dat is ondertussen geen geheim meer. Als ergens problemen zijn, dan moet aan oplossingen worden gewerkt, ongeacht de omvang van het effect. Dus een roetfilter. De meeste nieuwe auto’s hebben die tegenwoordig standaard en dat werkt goed. Oudere auto’s moeten er één ingebouwd krijgen. Afhankelijk van hoeveel een auto gelopen heeft, wordt dat meer of minder duur. Heeft een auto veel gelopen dan is ook de katalysator aan de beurt. Waarom is mij niet duidelijk. Van mijn chemielessen weet ik nog dat een katalysator alleen maar katalyseert en zelf niet wordt verbruikt. Dus als iemand het antwoord weet?
Maar goed, snel wetgeving gemaakt, roetfilters ontwikkeld en aan de slag. Nederland aan het roetfilter. En terwijl er hard wordt gesleuteld en de garages blij zijn met de extra omzet, verschijnen opeens krantenberichten dat er veel schadelijke stoffen uit komen. Niet alleen houden ze slechts een klein deel van het roet tegen maar er schijnen ook nog andere, naar verluid kankerverwekkende stoffen uit te komen. Overigens worden, zo melden de tests, vooral de grote deeltjes afgevangen en de echt gevaarlijke kleine deeltjes nog niet. Dus volgens de wet van Cruyff: elk voordeel hep z’n nadeel.
Maar geldt dat niet overal? Diesels zijn gunstiger in de CO2-uitstoot, maar doen extra hun best met de NOx’en. Zure regen, maar daarover hoor ik de laatste tijd niemand meer. Zuur puntje overigens, nu het al een maand droog is en de aardbeitjes in de moestuin een kommervol bestaan leiden. Komkommers planten is nog helemaal niet aan te denken. Erwin Krol zei het aardig: nooit gedacht dat zoveel Nederlanders zo naar een regenbui konden hunkeren. En dan zul je zien dat we echte regen krijgen. Maanden lang. Iedereen die om het mediterrane klimaat een vakantie in eigen land had geboekt vlucht alsnog naar de betonbouw van Zuid-Spanje. Dan wordt het misschien eens wat stiller in Nederland. Elk nadeel hep tenslotte zijn voordeel.


Thursday, 10 May 2007 09:42:03 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 23 April 2007

Groot, GROter, GROOTSTLiam van Koert



Met het aantrekken van de economie lijkt er een ware wedloop te zijn begonnen om zo snel mogelijk de grootste te worden. Nu zijn fusies en overnames natuurlijk van alle tijden, maar wie het nieuws een beetje in de gaten houdt, moet hard zijn best doen niet dagelijks berichten tegen te komen over ’s werelds biggest spenders. Blijkbaar hebben ook de giganten het weer wat breder en ze trekken er gezellig op uit om een beetje te shoppen.

Google deed onlangs haar grootste overname en kocht het advertentiebedrijf Double Click voor 2,3 miljard Euro. Microsoft, die zelf kandidaat-koper was, tekent samen met AT&T bezwaar aan. Stel je voor dat Google groter zou worden dan zij.

Maar ook in Nederland lijkt het overnameklimaat gunstig. Zo heeft Akzo Nobel Organon aan Schering-Plough verkocht voor maar liefst 11 miljard Euro en rammelt het Franse Unibail aan de poort van Rodamco met 11,2 miljard Euro op zak. Top op heden is dit het grootste bedrag dat voor een Nederlands bedrijf is neergeteld. Dit record zal echter van korte duur zijn want de onafwendbare overname van ABN Amro trekt natuurlijk al enige tijd de aandacht. Vorig jaar nog zelf een big spender door 16,5 miljard uit te geven in Italië, op het moment van schrijven waarschijnlijk ten prooi gevallen aan Barclays die 67 miljard voor Nederlands grootste bank over heeft.

Ook in Machinebouw-land is er het een en ander gebeurd. In het vorige nummer berichtten we al over de overname van UGS door Siemens. En in dit nummer kunt u lezen wat de plannen zijn die Stork heeft voor het onlangs gekochte Turbo Services.  In beide gevallen ging het hier om het aanbieden van een totaalpakket, waarbij de machinebouwer steeds meer een dienstverlenende rol krijgt toebedeeld. Er wordt hierbij geen machine verkocht maar productie. Voor de kleine OEM’er lijkt dit nog niet zijn weggelegd. Voor een klein bedrijf is het lastig het gehele spectrum te bestrijken. Toch lijkt het mij dat deze ontwikkelingen ook kansen voor het mkb biedt. Door specialisatie, maatwerk en korte lijnen kunnen concurrentievoordelen behaald worden. Wie weet, staat over een paar jaar diezelfde OEM’er wel in de etalage van de speciaalzaak Nederland te blinken.


Monday, 23 April 2007 09:38:43 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Monday, 19 March 2007

Out of the boxLiam van Koert



Er zijn van die dingen in het leven die je blijven verbazen. In de machinebouw zijn dit vaak dingen die net op een manier werken dan je verwacht. De gebaande paden zijn verlaten en er is gebruik gemaakt van zo genaamd lateraal denken. Een leuke methode om tot briljante oplossingen te komen is het wishfull thinking. John McEleney had het tijdens SolidWorks World in New Orleans over het absurd ideale, maar dat komt natuurlijk op hetzelfde neer.

Hoe zou je willen dat iets werkt? Even geen beperkingen. Het resulteerde in een draagbare defibrillator voor dummies, een ijsmachine die elke gewenste smaak vers voor je maakt en een cirkelzaag die wel hout maar geen vingers zaagt. Vooral de laatste oplossing vond ik dermate inspirerend dat ik er gewoon iets mee móest doen. Het lag voor de hand een stukje over de SawStop in Machinebouw op te nemen. Dit heb ik dan ook gedaan (voor de hand liggend is niet per definitie slecht). Maar een paar laterale hersengolven wilden er meteen maar een nieuwe rubriek aan wijden: Out of the box, het platform voor inspirerende oplossingen in de machinebouw.

Het kunnen overigens ook gewoon nieuwsgierige hersengolven geweest zijn, die een excuus zochten een speurtocht naar bijzondere machines te starten. Maar ook dat komt op hetzelfde neer. De jacht op de speciaal machines is namelijk geopend. U bent hierbij van harte uitgenodigd om er samen met de redactie aan deel te nemen.


Monday, 19 March 2007 10:35:15 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Tuesday, 13 February 2007

AkkoordLiam van Koert



Het is dan toch gelukt. CDA, PvdA en ChristenUnie zijn akkoord. Onder het motto ‘Samen werken, samen leven’ worden zes heipalen de grond in gehamerd, als fundatie van ons soms drassige kikkerlandje. Kritiek is gemakkelijk. Maar in lijn met het thema leek het me eens aardig niet de wrijvingsfactor uit te hangen maar een paar kW’tjes toe te voegen aan de punten waar ik me in kan vinden.

De eerste pijler is de actieve en constructieve rol die Nederland in Europa en de wereld moeten spelen. “Verdere uitbreiding en verdieping zijn geen vanzelfsprekende motoren voor de Europese samenwerking in de komende decennia”, zegt het akkoord. Nu zal ik mijn woord nakomen en het woord vanzelfsprekende niet te zwaar aanrekenen. De kern van het betoog ligt hier immers op het efficiënter maken van het Europees bestuur, versterking van de positie van de lidstaten en waar noodzakelijk samen te werken. Dit is in lijn met het voorgestelde beleid voor pijler vier – sociale samenhang – en zes – de overheid als bondgenoot en een dienstbare publieke sector. Maatwerk waar mogelijk door decentralisatie. Akkoord.

De tweede pijler waar ik iets over kwijt wil is de innovatieve, concurrerende en ondernemende economie. “De top moet hoger, de basis breder.” Het bedrijfsleven moet inderdaad investeren in innovatie en onderzoek. De overheid komt met een taskforce ‘technologie, onderwijs en arbeidsmarkt’ en laat het mkb en innovatie meewegen bij aanbestedingen. Ook krijgt ongebonden wetenschappelijk onderzoek meer middelen ter beschikking en wordt samenwerking en uitwisseling tussen kennisinstellingen, scholen en bedrijfsleven geïntensiveerd. Akkoord.

De duurzame pijler richt zich op energie en water. In 2020 moet Nederland de duurzaamste en efficiëntste energie van Europa hebben. Onder andere een MEP-regeling moet hiertoe bijdragen. Ook worden financiële prikkels ingezet om duurzame productie en consumptie te stimuleren. Als dit kabinet de daad bij het woord voegt: akkoord.

Tot slot moet je je realiseren dat massa traag is. Hoewel Nederland in oppervlak niet het grootste land ter wereld is, leggen de ruim 16 miljoen inwoners voldoende massa in de schaal om rekening te houden met effecten die Sir Isaac Newton honderden jaren geleden al voorzag. Het besturen van een dergelijke massa gaat niet vanzelf en voor koersverandering is een versnelling nodig in de door de koers gedicteerde richting. Hoe scherper de bocht, des te lastiger dit is voor een grote massa. Bij een te scherpe bocht lig je mooi ondersteboven. Voor het credo ‘Dynamiek en zekerheid’ valt zeker wat te zeggen. Zo doen we het in de machinebouw al jaren.


Tuesday, 13 February 2007 10:11:30 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

 Tuesday, 16 January 2007

Helmpje voor het bloedenLiam van Koert



Terwijl een storm over ons land raast en ik de striemende regen zijn best zie doen het raam van mijn kantoor er goed van langs te geven, vliegt er spontaan een redelijke tak van het formaat “je zal hem maar op je hoofd krijgen” voorbij. Nee, dan blijf ik liever binnen. En de waaghalzen die zich met een dergelijke storm toch buiten wagen, doen er goed aan een deksel van voldoende sterkte op het hoofd te zetten.

Ze doen er goed aan, maar het is natuurlijk niet verplicht. Er is immers geen wet die voorschrijft dat in het geval van windsnelheden boven de 80 km/u en een boomdichtheid van meer dan 0,1 m-2, je een boete riskeert als je je zonder helm op straat bevindt. Het is ook niet verplicht een helmpje op te zetten als we onze stalen ros beklimmen en ons tegen die wind in een weg ploeteren naar onze bestemming. Met de wind mee is dit overigens ook niet het geval, al kan ik u uit ervaring vertellen dat bij een dergelijke storm de omgewaaide bomen op het onverlichte fietspad bij deze snelheid onaangename obstakels vormen.

In Louisiana (USA) heb ik me laten vertellen dat het dragen van een helm op een motorfiets afhankelijk is van de richting waaruit de wind waait. Hebben we een motorrijder als gouverneur, dan is de kans groot dat u uw haren er lekker in de wind kunt laten wapperen. Is dit niet het geval, dan kunt u op een behoorlijke boete rekenen als u zich een dergelijk vrij gevoel permitteert.

Op locaties waar er zich vele tonnen in de touwen bevinden en de kans bestaat dat er tijdens het onderdoorlopen iets naar beneden komt, is het dragen van een helm meestal verplicht. Het ironische hierbij is natuurlijk wel dat de enige “helm” die in zo’n geval bescherming biedt meestal bunker genoemd wordt. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik een dergelijk hoofddeksel altijd meer als “een helmpje voor het bloeden” heb gezien, dan dat het me echt een veilig gevoel heeft gegeven. Ik loop liever een blokje om.

De moraal van dit verhaal is eigenlijk de volgende. We kunnen onze machines beveiligen, wetten maken die ons vertellen hoe we ons moeten gedragen en onszelf dik inpakken met de vele persoonlijke beschermingsmiddelen die er op de markt zijn. Feit blijft dat juist het menselijke gedrag de oorzaak is van de meeste ongelukken. Zo kunt u beter zonder gordel rijden dan met uw ogen dicht.

In deze machinebouw zullen vele zaken aan bod komen die uw machine veiliger kunnen maken. Maar ondanks soms vergaande automatisering blijft de machinebouw mensenwerk. En het is hier waar de grootste winst te halen valt.


Tuesday, 16 January 2007 10:07:58 (GMT Standard Time, UTC+00:00)      Comments [0]  

| BPM | DB/M | Infosecurity.nl | IT Service | Java | LAN Magazine | Machinebouw |
| Optimize | Process Control | Software Release | Storage | Telecommagazine |